چکیده : ثبت شکایت در اداره کار برای احقاق حقوق کارگران و کارمندان از طریق سامانه جامع روابط کار انجام میشود. این سامانه با هدف تسهیل ارتباطات کارگر و کارفرما طراحی شده و شامل مراحلی همچون ثبتنام و احراز هویت الکترونیکی، تکمیل اطلاعات شخصی، ثبت دادخواست و ارائه مدارک است. پس از ثبت شکایت، زمان و […]
چکیده : ثبت شکایت در اداره کار برای احقاق حقوق کارگران و کارمندان از طریق سامانه جامع روابط کار انجام میشود. این سامانه با هدف تسهیل ارتباطات کارگر و کارفرما طراحی شده و شامل مراحلی همچون ثبتنام و احراز هویت الکترونیکی، تکمیل اطلاعات شخصی، ثبت دادخواست و ارائه مدارک است. پس از ثبت شکایت، زمان و محل جلسه رسیدگی مشخص شده و ابلاغیه به کارفرما ارسال میشود. در این جلسه، هیأت تشخیص یا حل اختلاف به بررسی شکایت پرداخته و رای نهایی صادر میگردد. امکان اعتراض به رای اولیه نیز وجود دارد.
کارگران جزء اقشار زحمتکش هر جامعهای هستند که بخش زیادی از حق و حقوق آنها بر اساس قرارداد کار تعیین میشود. اما همیشه شرایط نرمال نبوده و گاهی اوقات روابط کارگر و کارفرما دچار مشکل میشود. در چنین شرایطی کارگر برای احیای حقوق خود، حق شکایت از کارفرما را خواهد داشت. این حق به صراحت در قانون کار آمده و وزارت کار برای حمایت از کارگر، سامانهای را برای شکایت در طراحی کرده است. اما متاسفانه بیاطلاعی کارگران از سامانه جامع روابط کار، باعث شده تا در بسیاری از موارد حق آنها ضایع شود. در این مطلب با استفاده از تجربیات خانم سمیه عبدالوند یکی از بهترین وکلای اداره کار قصد داریم تا نحوه ثبت شکایت در اداره کار و مراحل آن را توضیح دهیم.
شکایت در اداره کار مربوط به چه افرادی میشود؟
هدف اصلی از راهاندازی سامانه جامع روابط کار، تعیین روابط بین کارگر و کارفرما است. اما واژه کارگر صرفاً برای افرادی که در یک ساختمان مشغول به کار هستند، استفاده نمیشود. بلکه طبق قانون، به هر فردی که مطابق دستور کارفرما کارهایی را انجام داده و در قبال آن حقوق، مزایا و مزدی را دریافت کند، کارگر محسوب میشود. در طرف دیگر، منظور از کارفرما یک شخص حقیقی یا حقوقی است که کارگر یا کارمند را به کار گرفته و در مقابل به آنها حقوق پرداخت میکند.
با این حساب تمامی کارکنان و کارمندان شاغل در ادارات شخصی، دولتی و یا حتی وزارتخانهها، کارگر محسوب میشوند. اما همیشه روابط کارگر و کارفرما بر وفق مراد نبوده و در مسائل کاری دچار مشکل میشوند. مثلاً شاید کارفرما در پرداخت حقوق و مزایای کارگر کوتاهی کند. یا اینکه بیهیچ دلیل موجه کارگر را اخراج کرده و مخالف با قوانین تعیین شده در قانون کار رفتار کند. در چنین شرایطی کارگر این اجازه را دارد تا نسبت به ثبت شکایت در اداره کار اقدام کند. وزارت کار نیز برای راحتی کارگران، سامانه جامع روابط کار را طراحی کرده است. اما قبل از ثبت شکایت، باید ثبت نام خود را در این سامانه انجام دهید.
مراحل و نحوه ثبت شکایت از کارفرما در سایت اداره کار
کلیه فرآیند ثبت نام و ثبت شکایت از کارفرما، در سامانه جامع روابط کار انجام میشود. این سامانه از زیرمجموعههای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بوده و برای ثبت شکایت در آن، نیاز به ثبت نام دارید. این ثبت نام با مراجعه به سایت مربوط به سامانه جامع روابط کار به نشانی https://prkar.mcls.gov.ir/Login انجام میشود.
نحوه ثبت نام و احراز هویت در سامانه شکایت اداره کار
اگر قبلاً در این سامانه ثبت نام کرده باشید، نیازی به انجام این مراحل نبوده و صرفاً با نام کاربری و رمز عبور پیامک شده میتوان وارد سامانه شد. ولی برای ثبت نام، باید گزینه «ایجاد حساب کاربری» را بزنید.
شروع ثبت نام نیاز به احراز هویت دارد که باید از طریق روشهای حضوری یا اینترنتی انجام شود. در روش حضوری باید به به دفاتر پیشخوان و یا شعب بانک رفاه مراجعه کرد. ولی روش اینترنتی راحتتر بوده و از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند یا روش الکترونیکی انجام میشود. اگر به هر دلیلی روش حضوری را ترجیح دادید، باید با در دست داشتن کارت ملی و یک تلفن همراه که سیم کارت آن به نام شما باشد، به دفاتر پیشخوان دولت در سراسر کشور مراجعه کنید. اما برای احراز هویت الکترونیکی، نیاز به طی کردن مراحل زیر است.
در مرحله اول از احراز هویتهای الکترونیکی، شما به اطلاعات زیر نیاز خواهید داشت:
- تعیین نوع شخص (شامل نماینده، کارگر و کارفرما حقیقی یا حقوقی)
- کد ملی متقاضی
- تاریخ تولد
- شماره تلفن همراه (به نام خود شخص)
پس از تکمیل اطلاعات درخواستی، باید دکمه ارسال را بزنید تا سایت شما را به صفحه بعدی هدایت کند. در صفحه جدید باید کد تأیید ارسال شده به شماره همراه اعلامی را وارد کرده و سپس اطلاعات درخواستی را تکمیل کنید. این اطلاعات شامل شماره شبا، زمینه فعالیت، نام کارگاه، کد پستی و شماره تلفن کارگاه است.
تکمیل کردن یک سری فیلدهای مربوط به شماره جواز کسب، شناسه یکتا کارگاه در سامانه روابط کار و کد تخفیف اختیاری است. پس اگر چنین اطلاعاتی را درباره کارگاه دارید، حتماً آنها را وارد کنید. در نهایت و پس از تکمیل فیلدهای اجباری، باید دکمه ارسال را بزنید.
عکس ۳
در مرحله بعدی سایت شما را به درگاه پرداخت الکترونیکی متصل کرده و باید برای تکمیل فرآیند ثبت نام و احراز هویت خود، مبلغ تعیین شده را بپردازید. اگر پرداخت موفقیتآمیز باشد، نام کاربری و رمز عبور به شماره موبایل شما پیامک خواهد شد. بدین ترتیب ثبت نام شما انجام شده و میتوانید برای ثبت شکایت از کارفرما، وارد سامانه شوید.
ثبت اینترنتی شکایت از کارفرما
برای ثبت اینترنتی شکایت از کارفرما، باید مجدداً به سامانه جامع روابط کار مراجعه کرد. سپس نام کاربری و رمز عبور خود را به همراه کد امنیتی وارد کرده و وارد پنل کاربری خود شوید. گزینه سه خط موجود در سمت چپ و بالای صفحه را بزنید تا منوی خدمات برای شما باز شود. از بین گزینههای موجود «پنجره واحد خدمات» رازده و کمی صبر کنید تا صفحه برای شما باز شود. سپس در صفحه جدید، گزینه «نمایش» موجود در زیر آیتم «پنجره خدمات» را انتخاب کنید.
عکس
در این صفحه لازم است تا وارد گزینه ثبت دادخواست بدوی شده و گزینه شروع را بزنید. در این مرحله لیستی مربوط به اطلاعات شخصی شما نمایش مییابد که باید پس از چک کردن و درستی آنها، تیک مربوط به گزینه «مورد تأیید است، ثبت دادخواست» را بزنید. اما اگر در اطلاعات نمایش داده شده مشکلی وجود داشت، باید گزینه «مورد تأیید نیست، انصراف از ثبت دادخواست» را انتخاب کنید. بعد از انتخاب هر کدام از این گزینهها، گزینه ارسال را باید بزنید تا کد پیگیری برای شما صادر شود. ثبت متن دادخواست نیز از قسمت تمام ورودیها امکانپذیر است.
برای ثبت متن دادخواست باید مجدداً وارد محیط کاربری شد. دوباره پنجره واحد خدمات را انتخاب کرده و در صفحه باز شده گزینه «نمایش» موجود در بخش کارپوشه را بزنید. پس از نمایش کارپوشهها، باید گزینه «تمام ورودیهای من» را انتخاب کرد. این بار نوبت به گزینه آبی رنگ «ثبت دادخواست بدوی» میرسد. با زدن این گزینه، دوباره اطلاعات شخصی شما نمایش یافته و نیاز به چک کردن دارد. در قسمت پایینی این اطلاعات، چند کادر مختلف برای پر کردن وجود دارد که شامل موارد زیر است:
- آیا برای پیگیری دادخواست خود نماینده دارید؟
- اطلاعات خواهان (شاکی اصلی، قیم و یا وارث قانونی)
- نوع کاربری خواهان
- نام
- نام خانوادگی
- کد ملی
- عنوان شغل
- میزان سابقه کار در کارگاه مورد نظر
- سابقه کار نزد آخرین کارفرما
- نوع قرارداد (دائم یا موقت)
- میزان مزد دریافتی
- میزان مزد
- آیا در کارگاه مورد شکایت بیمه شدهاید؟
- نحوه دریافت مزد
- نشانی محل کار
- اطلاعات خوانده (کارفرما یا طرف شکایت) شامل اطلاعات شخصی، کد ملی، نشانی و غیره
- نام کارگاه محل فعالیت و نشانی آن
تکمیل دادخواست بدوی
پس از وارد کردن کلیه اطلاعات درخواستی، نوبت به ثبت دادخواست میرسد. اولین کادر موجود در بخش دادخواست، مربوط به «خواسته» است. در این کادر باید خواسته خود را به صورت تفکیک شده مانند حق بیمه، عیدی و پاداش، ذخیره مرخصی استحقاقی و غیره وارد کنید. سپس نوبت به کادر «شرح خواسته» میرسد. این کادر مهم بوده و باید شرح کوتاهی از مورد شکایت و تقاضا را در آن بنویسید. بهتر است که این شرح را با معرفی خود و نام کارگاه شروع کرده و سپس درخواست بیان شود.
در بخش «مدارک پیوست»، میتوان هر نوع مدرکی یا لایحه دفاعی که مربوط به شکایت از کارفرما است را، وارد کنید. حتی بعد از ارسال نهایی و ثبت دادخواست نیز امکان پیوست مدارک تا روز قبل از رسیدگی برای شما وجود دارد. پس از زدن دکمه ارسال، دادخواست شما ثبت شده و وارد مرحله رسیدگی میشود.
تعیین زمان تشکیل جلسه رسیدگی اداره کار
پس از ثبت دادخواست، یک پیامک به شماره موبایل اعلامی شما ارسال میشود. این پیامک را باید مطالعه کرده و برای مشخص شدن زمان و محل رسیدگی، به سایت شکایت اداره کار مراجعه کنید. اگر شکایت شما از کارفرما باشد، ابلاغیه به صورت کاغذی و از طریق پست به دست کارفرما میرسد. کارفرما نیز باید برای کسب اطلاعات بیشتر، وارد سامانه جامع روابط کار شده و جزئیات دادخواست کارگر را به همراه زمان رسیدگی آن بداند. چون شاید حق با کارفرما بوده و باید اجازه ارائه مدارک و دفاع نیز به او داده شود.
کارفرما برای ارائه ادله و مدارک، دو راه حل پیش روی خود دارد. اگر اولین تجربه شکایت از کارفرما باشد، باید به مانند کارگر در سامانه شکایت اداره کار ثبت نام کرده و مراحل احراز هویت را طی کند. اما اگر از قبل تجربه چنین شکایتی را در رزومه خود داشته باشد، نیازی به احراز هویت نبوده و صرفاً باید وارد پنل کاربری خود شود. بدین ترتیب با ثبت کد ابلاغیه، شکایت خود را دریافت کرده و فرصت دفاع و ارائه مدارک در برابراتهامات وارد شده از جانب کارگر را پیدا خواهد کرد. اما اگر شکایت از یک شخصیت حقوقی باشد، انجام این مراحل برعهده مدیرعامل است.
تشکیل جلسه رسیدگی در اداره کار
آخرین مرحله از ثبت شکایت در اداره کار، مربوط به تشکیل جلسه رسیدگی است. رای نهایی توسط هیأت تشخیص یا هیأت حل اختلاف و پس از تشکیل جلسه صادر میشود. اگر این رای برای اولین بار باشد، قابل اعتراض خواهد بود. اما رایهای صادر شده برای بار دوم، امکان اعتراض ندارند. در نهایت رای صادر اجرا شده و حق به حقدار میرسد.
شکایت به اداره کار برای کارگران فاقد قرارداد
گاهی اوقات کارفرما برای فرار از مالیات و یا پرداخت حق کارگر، هیچ قرارداد مکتوبی را با کارگر خود امضا نمیکند. اما باید بدانید که حتی اگر قراردادی هم وجود نداشته باشد، باز حق ثبت شکایت در اداره کار برای کارگر محفوظ است. چون ماده ۷ از قانون کار، به صراحت قراردادها را به دو نوع شفاهی و کتبی تقسیم میکند. پس کارگر میتواند با ارائه صورتحسابی که نشان از پرداختهای منظم کارفرما به حساب خود، رابطه کارگر و کارفرمایی را ثابت کند. البته شاید پروسه ثبت شکایت اداره کار در چنین شرایطی کمی زمان بر باشد. ولی بهرحال حتی کارگران بدون قرارداد نیز حق شکایت از کارفرما را دارند.
عواقب شکایت از کارفرما در اداره کار
هدف اصلی اداره کار از راهاندازی سامانه جامع روابط کار، تنظیم روابط بین کارگر و کارفرما یا حل مشکلات مربوط به مسائل کاری است. اما ترس از عواقب شکایت، باعث شده در بیشتر موارد کارگر از حق خود چشم پوشی کند. چون اگر شکایت کارگر از کارفرما بر اساس قوانین نباشد، ممکن است نتیجهای برعکس داشته و کارگر را برای همیشه از کار بیکار کند. پس حتماً باید قبل از استفاده از سامانه شکایت اداره کار، از حقوقی بودن ادعای خود مطمئن بود.
اما متأسفانه در بیشتر موارد این کارگر زحمت کش است که از حقوق و مزایای خود محروم شده و ترس از بیکار شدن را دارد. بیشتر شکایتهای ثبت شده در اداره کار، مربوط به پرداخت حقوق، بیمه، سنوات و عیدی است. این حق و مزایا توسط قانون کار و با هدف دلگرمی کارگران تعیین شده و کارگر در هر لحظه میتواند برای دریافت آنها از کارفرما شکایت کند.
هزینه شکایت از کارفرما
هزینه شکایت کارگر از کارفرما، مربوط به احراز هویت و ثبت نام در سامانه جامع روابط کار است. این هزینه برای احراز هویتهای اینترنتی و حضوری وجود داشته و آخرین مبلغ تعیین شده برای آن ۲۶ هزار تومان است. اما شاید بسته به داشتن یا نداشتن قرارداد کار، لازم باشد تا برای پیوست مدارک در سایت اداره کار و یا اعتراض به رای اولیه، مبلغی اضافی را پرداخت کنید.
نکات مهم در شکایت از کارفرما
پیروزی شما در شکایت از کارفرما، بستگی به اسناد و مدارکی دارد که ارائه میدهید. پس جمعآوری مدارک را جدی بگیرید.
شکایت مطرح شده شما باید بر اساس مدرک و سند باشد. حتی اگر دلیل شکایت کارگر به خاطر ندادن حقوق باشد، نیاز به علت و مدرک خواهید داشت.
حکم نهایی توسط اداره کار لازم الاجرا بوده و کارفرما نمیتواند از انجام آن خودداری کند. چون کارگر میتواند با گرفتن نامه اجراییه از بخش بایگانی و مراجعه به شعب قضایی، ماموری را برای اجرای حکم اجیر کند.
کارگران که اطلاع کافی از قانون کار ندارند، میتوانند از تجربه کارشناسان فعال در این حوزه نیز بهره ببرند.
کلام آخر
تا زمانی که روابطی دوستانه بین کارگر و کارفرما حاکم باشد، چرخه اقتصادی کشور به خوبی میچرخد. اما متأسفانه در اغلب موارد، این حق کارگر است که داده نمیشود و کارفرما از پرداخت آن خودداری میکند. کارگر نیز به ناچار و برای احیای حداقل حقوق و مزایای خود، مجبور به شکایت در اداره کار خواهد بود. سامانه جامع روابط کار، درگاهی برای ثبت شکایت کارگر و کارفرما از یکدیگر است. در این مطلب به طور کامل مراحل شکایت کارگر از کارفرما را توضیح دادیم. سؤالات خود در این زمینه را میتوانید در بخش دیدگاهها با ما در میان بگذارید.
سؤالات متداول
۱ – آیا سامانه جامع روابط کار صرفاً برای شکایت کارگر از کارفرما است؟
خیر. هدف اصلی از راهاندازی این سامانه، تنظیم روابط بین کارگر و کارفرما است. پس شاید از این سامانه برای شکایت کارفرما از کارگر نیز استفاده شود.
۲ – کارگر برای اثبات رابطه خود با کارفرما به چه مدارکی نیاز دارد؟
قراردادهای کاری، گواهی اشتغال به کار، لیست بیمه، پرینت حساب بانکی که حقوق به آن واریز شده، فیش حقوقی، حکم کارگزینی و هر مدرک دیگری که دال بر کار کردن کارگر برای کارفرما باشد.
۳ – شکایت کارگر بدون قرارداد از کارفرما، مشروط به داشتن چه نوع مدرکی است؟
مدارکی که اثباتکننده کار کردن برای کارفرما باشد.
