محمدرضا اصلانی، نائبرئیس کانون سردفتران و دفتریاران، در نشست خبری با حضور اصحاب رسانه ضمن تبریک روز خبرنگار، اظهار کرد: خوشحال هستم که به مناسبت روز خبرنگار امروز در کانون سردفتران و دفتریاران میزبان شما عزیزان هستیم. مشاغل زیادی در کشور وجود دارند که برای پیشرفت جامعه ضروری هستند و در حال خدمترسانی و نقشآفرینیاند، اما به نظر من بسیاری از این مشاغل اگر از ابعاد سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حقوقی بررسی شوند، شاید بیشتر بر یک یا دو بعد متمرکز باشند؛ در حالی که حرفه خبرنگاری همه این ابعاد را دربرمیگیرد.
وی افزود: خبرنگاران از ابعاد اقتصادی، سیاسی، هنری، فرهنگی، ورزشی و سایر حوزهها فعالیت میکنند و به نوعی دیدبان جامعه هستند؛ همه رویدادها را نظاره میکنند و نسبت به آنها اطلاعرسانی انجام میدهند. از این جهت، حرفه خبرنگاری واقعاً با بسیاری از مشاغل دیگر متمایز و حائز اهمیت است.
نائبرئیس کانون سردفتران و دفتریاران با اشاره به گسترش اخبار در فضای مجازی، گفت: اهمیت حرفه خبرنگاری زمانی بیشتر روشن میشود که میبینیم متأسفانه در فضای مجازی اخبار با سرعت زیادی منتشر میشوند و اخبار جعلی نیز در میان آنها وجود دارد. تشخیص این اخبار جعلی جایی است که خبرنگار حرفهای میتواند نقش خود را به درستی ایفا کند و اخبار صحیح را به مردم برساند؛ موضوعی که میتواند در آرامش جامعه و تصمیمگیری مردم در حوزههای اقتصادی، حقوقی و سایر ابعاد بسیار تأثیرگذار باشد.
اصلانی با اشاره به شرایط اخیر کشور و انتشار اخبار جعلی در جریان جنگها اظهار کرد: خصوصاً در فضای امروز جامعه ما که درگیر جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی رمضان بودیم، اخبار جعلی زیادی در فضای مجازی منتشر میشد، اما خبرنگاران ما در وضعیت جنگی به نظرم به رسالت واقعی و وظیفه حرفهای خود به درستی عمل کردند و توانستند کنترل روایتها را به درستی در دست بگیرند و اقدامات دشمن علیه میهن عزیز اسلامی را خنثی کنند.
وی با بیان اینکه کانون سردفتران و دفتریاران به عنوان یک نهاد حرفهای با امنیت اقتصادی و حقوقی مردم ارتباط مستقیم دارد، تصریح کرد: این آمادگی را داریم که ارتباط خودمان را با خبرنگاران و خبرگزاریهای مختلف بیشتر گسترش دهیم تا بتوانیم آگاهی لازم را به مردم عزیز کشورمان برسانیم و آنها بتوانند تصمیمات درستی در حوزههای حقوقی و اقتصادی بگیرند، خصوصاً در بعد حقوقی.
اصلانی ادامه داد: انتظار داریم دوستان اخبار و اطلاعات حوزههای حقوقی، بهخصوص مباحث ثبتی و سردفتری را حتیالامکان از خود حوزه ما دریافت کنند. ما نیز خودمان را موظف میدانیم اخبار و اطلاعات درست، دقیق و کارشناسیشده را در اختیار همه عزیزان قرار دهیم تا مردم کشورمان از این جهت تأمین شوند.
نایبرئیس کانون سردفتران و دفتریاران از خبرنگاران خواست ارتباط خود را با روابط عمومی کانون افزایش دهند و گفت: واقعاً وظیفه خودمان میدانیم که اخبار و اطلاعات درست و دقیق را به خبرگزاریهای مختلف منتقل کنیم و خودمان را به یک منبع خبری مؤثر در حوزه ثبت و سردفتری تبدیل کنیم. قطعاً نقد منصفانه دوستان را نیز ارج مینهیم و ارزشمند میدانیم، چرا که میتوانیم نواقص احتمالی خودمان را که در هر حوزهای وجود دارد، با نقد منصفانه دوستان رفع کنیم.
وی ضمن گرامیداشت یاد و خاطره خبرنگارانی که در دو جنگ تحمیلی اخیر جان خود را از دست دادهاند، گفت: مجدداً روز خبرنگار را خدمت همه دوستان تبریک و تهنیت عرض میکنم و امیدوارم بتوانیم با گسترش همکاریها، منافع حقوقی و اقتصادی مردم را بیش از پیش تأمین کنیم.
هوش مصنوعی در پیشگیری از تخلفات ثبتی نقش مؤثری دارد
در ادامه نشست و در پاسخ به پرسشی درباره میزان تخلفات در دفاتر اسناد رسمی و نقش هوش مصنوعی در پیشگیری از تخلفات، اصلانی، نایبرئیس کانون سردفتران و دفتریاران، اظهار کرد: هوش مصنوعی میتواند در مباحث مربوط به شکل تنظیم سند مورد استفاده قرار گیرد و هماکنون نیز در سامانه ثبت الکترونیک که بر پایه هوش مصنوعی است، مورد استفاده قرار گرفته است. سردفتر هنگام تنظیم سند، اگر حتی به صورت سهوی موضوعی را رعایت نکند، سامانه ثبت الکترونیک به او خطا میدهد. برای مثال، اگر بخواهم سند اجارهای تنظیم کنم و فراموش کنم مدت اجاره را در سند قید کنم، سامانه از تنظیم سند بدون درج مدت اجاره جلوگیری میکند.
وی افزود: مصادیق زیادی در سامانه ثبت الکترونیک وجود دارد که از وقوع تخلفات پیشگیری میکند و عمده این موارد نیز مربوط به تخلفات سهوی است. در حوزه دفاتر اسناد رسمی تخلف اتفاق میافتد، اما درصد آن بسیار کم است و حتی در همین درصد ناچیز نیز بخش عمدهای از تخلفات، سهوی هستند. در سامانه ثبت الکترونیک تمهیدات بیشتری به کار گرفته شده تا همین تخلفات سهوی نیز اتفاق نیفتد. بنابراین هوش مصنوعی در حال حاضر در بحثهای شکلی تنظیم سند مورد استفاده قرار میگیرد و میتواند در جهت مثبت مؤثر باشد.
اصلانی با بیان اینکه هوش مصنوعی هنوز در مسائل ماهوی تنظیم اسناد نمیتواند جایگزین سردفتر شود، تصریح کرد: در مباحث ماهیتی، به نظر من هوش مصنوعی حداقل امروز به نقطهای نرسیده که بتوانیم تنظیم سند را از صفر تا صد با هوش مصنوعی انجام دهیم. به عنوان نمونه، موضوع اجبار یا اکراه، مسائلی نیستند که هوش مصنوعی بتواند به آنها پی ببرد؛ اینکه فرد هنگام امضا واقعاً اراده انجام معامله را دارد یا در شرایط اکراه و اجبار قرار گرفته است، نیازمند تشخیص و بررسی سردفتر است و هوش مصنوعی در این فقره حداقل امروز نمیتواند جایگاهی داشته باشد.
وی ادامه داد: البته ما اعتقاد داریم همه اسناد مهم هستند و سند غیرمهم نداریم، اما از نظر دستهبندی میتوان گفت درجه اهمیت برخی اسناد نسبت به اسناد دیگر کمتر است. در اسنادی که درجه اهمیت پایینتری دارند، میتوان حتی تا صددرصد از هوش مصنوعی استفاده کرد. برای مثال، اگر فردی بخواهد وکالت کاری بدهد تا شخص دیگری مدرک او را از یک دانشگاه، اعم از آزاد یا دولتی، دریافت و تحویل بگیرد، این سند از نظر درجه امنیت با تنظیم سند قطعی غیرمنقول قابل مقایسه نیست و در این حوزهها میتوان بیشتر از هوش مصنوعی استفاده کرد.
نایبرئیس کانون سردفتران و دفتریاران خاطرنشان کرد: سازمان ثبت نیز به این سمت حرکت کرده و شیوهنامهای تحت عنوان شیوهنامه ارائه خدمات غیرحضوری دفاتر اسناد رسمی تصویب کرده است که انشاءالله برای اسنادی که درجه اهمیت آنها کمتر است، ارائه خدمات بر پایه هوش مصنوعی و به صورت غیرحضوری آغاز خواهد شد.
کمترین میزان تخلفات در دفاتر اسناد رسمی؛ رسیدگی تخصصی به شکایتها
اصلانی در پاسخ به پرسشی درباره آمار شکایتهای مردم از دفاتر اسناد رسمی و نحوه برخورد با دفاتری که مرتکب تخلف میشوند، گفت: شکایتهایی که صورت میگیرد، بعضاً به صورت مستقیم به کانون سردفتران و دفتریاران ارجاع میشود. ما در کانون واحدی تحت عنوان واحد بازرسی داریم و دفتر بازرسی ما فعال است. در اداره کل ثبت استان تهران نیز به همین شکل واحد بازرسی وجود دارد و در سازمان ثبت اسناد و املاک کشور نیز واحد بازرسی فعال است و مردم میتوانند شکایتهای خود را به این مراجع ارائه کنند.
وی با تأکید بر اینکه در هیچ حوزهای نمیتوان مدعی نبود تخلف شد، اظهار کرد: ما هم نمیتوانیم ادعا کنیم که در حوزه ما هیچ تخلفی صورت نمیگیرد؛ مانند همه حوزهها، به هر حال تخلف وجود دارد، اما واقعاً به دور از تعصب شغلی و حرفهای میگویم که کمترین میزان تخلفات در حوزه دفاتر اسناد رسمی وجود دارد. ما قوانین شفافی برای تنظیم سند داریم که رعایت آنها برای سردفتران الزامی است. از طرف دیگر، بیش از یک دهه است که از سامانه ثبت الکترونیک استفاده میکنیم که این سامانه نیز میتواند تا حد زیادی از وقوع تخلفات پیشگیری کند.
اصلانی ادامه داد: بخش عمده تخلفات ناچیزی هم که اتفاق میافتد، به صورت سهوی است. مردم میتوانند برای طرح شکایت به واحد بازرسی کانون مراجعه و شکایت خود را ارائه کنند. سرعت رسیدگی ما بسیار بالاست و در مقایسه با مراجع قضایی و حتی بازرسیهای سازمان ثبت و اداره کل ثبت استان تهران، سرعت و دقت رسیدگی در کانون به واسطه تخصصی و فنی بودن بازرسان، بسیار بالاست.
نایبرئیس کانون سردفتران و دفتریاران افزود: آمار دقیق در حال حاضر در ذهنم نیست، اما شاید در طول یک سال بیش از چند صد شکایت به واحد بازرسی ما ارجاع شود که به آنها رسیدگی میکنیم. البته بسیاری از این موارد شکایتهایی هستند که در نهایت مشخص میشود سردفتر تخلفی مرتکب نشده است و بعضاً نیز پرونده منتهی به اعلام تخلف میشود که در این صورت، موضوع برای رسیدگی به دادسرای مربوطه ارسال خواهد شد؛ اما درصد این موارد بسیار ناچیز است.
مردم پیش از استفاده از قراردادهای یکسان، از دفاتر اسناد رسمی مشاوره بگیرند
نائبرئیس کانون سردفتران و دفتریاران با تأکید بر ضرورت تبیین صحیح مسائل حقوقی برای مردم گفت: قراردادهای یکسان توسط سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و قوه قضاییه طراحی شده و از پیش آماده است و امکان کم یا زیاد کردن مفاد آن وجود ندارد، اما به دلیل تخصصی بودن مفاهیم حقوقی، ممکن است مردم در برداشت از مفاد این قراردادها دچار اشتباه شوند و در آینده متضرر شوند.
اصلانی با اشاره به ضرورت اطلاعرسانی دقیق درباره مسائل حقوقی اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که از خبرنگاران درخواست کردهام، این است که مسائل حقوقی را به شکل صحیح برای مردم تبیین کنند تا افراد در تصمیمگیریهای خود دچار اشتباه نشوند. قراردادهای یکسان نیز یکی از همین موارد است.
وی افزود: این قراردادها، قالبهایی هستند که توسط سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و قوه قضاییه طراحی شده و از پیش آمادهاند؛ بنابراین امکان کم کردن یا اضافه کردن مفاد آنها وجود ندارد. با این حال، مباحث حقوقی و مفاهیم بهکاررفته در قراردادها، تخصصی و فنی هستند و ممکن است مردم متن قرارداد را مطالعه کنند، اما به دلیل ناآشنایی با اصطلاحات حقوقی، برداشت درستی از مفاد آن نداشته باشند یا تصور کنند موضوعی در قرارداد پیشبینی شده که در واقع چنین نیست.
اصلانی تصریح کرد: این مسئله ممکن است در آینده موجب ضرر و زیان افراد شود؛ بنابراین توصیه ما این است که حتی اگر مردم قصد استفاده از قالبهای قرارداد یکسان را دارند، پیش از آن برای دریافت مشاوره حقوقی به دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنند.
دفاتر اسناد رسمی روزانه دهها هزار مورد مشاوره رایگان به مردم ارائه میکنند
وی گفت: دفاتر اسناد رسمی به صورت روزانه دهها هزار مورد مشاوره رایگان به مردم ارائه میکنند و بابت این مشاورهها نیز وجهی دریافت نمیشود. مردم میتوانند پیش از استفاده از قرارداد یکسان، از سردفتر درباره این موضوع مشاوره بگیرند که آیا این نوع قرارداد، نیازهای حقوقی و شرایط مورد نظر آنها را پوشش میدهد یا خیر و سپس نسبت به استفاده از آن اقدام کنند.
نایبرئیس کانون سردفتران و دفتریاران با اشاره به نقش سردفتر در تأیید قراردادها اظهار کرد: در نهایت، قراردادها باید به تأیید سردفتر برسند؛ چه قرارداد در قالب قرارداد یکسان تنظیم شده باشد و چه خارج از این قالب و مستقیماً توسط سردفتر تنظیم شود: بهتر است مردم در وهله نخست از سردفتر مشاوره حقوقی دریافت کنند و پس از اطمینان از اینکه قرارداد یکسان نیازهای حقوقی آنها را برآورده میکند، نسبت به استفاده از این قراردادها اقدام کنند تا خدای نکرده در آینده متضرر نشوند./ کانون سردفتران و دفتریاران
