شهریاری: با تشدید مجازات، صورت‌مسئله قتل سوگند صیادی را پاک نکنیم
شهریاری: با تشدید مجازات، صورت‌مسئله قتل سوگند صیادی را پاک نکنیم
عدلنامه: محمد شهریاری، سرپرست دادسرای جنایی تهران، در واکنش به قتل سوگند صیادی تأکید کرد که صرفاً تشدید مجازات ریشه‌های جنایت را از بین نمی‌برد. وی استدلال کرد که بسیاری از جرایم خانوادگی ریشه در عوامل پیچیده روان‌شناختی و اجتماعی دارند و بدون مداخله به‌موقع و اصلاح رفتار مجرمان، افزایش حبس کارساز نخواهد بود. شهریاری خواستار رویکرد عقلانی و پیشگیرانه در سیاست جنایی شد و خاطرنشان کرد که هدف نظام عدالت کیفری باید پیشگیری از وقوع جرم و نجات قربانیان احتمالی باشد، نه فقط مجازات قاتل بعد از حادثه.

محمد شهریاری، سرپرست دادسرای جنایی تهران، در یادداشتی در فضای مجازی در خصوص پرونده قتل سوگند صیادی، دختر نوجوان کرمانشاهی، نوشت:

با تشدید مجازات، صورت‌مسئله را پاک نکنیم.

در پی حادثه تلخ دختر نوجوان سوگند صیادی،در کرمانشاه، پیش از آنکه ابعاد واقعی ماجرا و علت وقوع آن و نحوه مرگ یا قتل روشن شود، عده‌ای بلافاصله خواستار قصاص، تشدید مجازات و افزایش حبس شده‌اند.

بی‌تردید خشونت علیه زنان و کودکان محکوم است، اما پرسش اساسی این است که آیا واقعاً تصور می‌کنیم با افزایش مجازات، ریشه‌های وقوع جنایت را از بین می‌بریم؟

امروز زندان‌های ما مملو از افرادی (اعم از زن و مرد) است که مرتکب قتل همسر، فرزند و سایر اعضای خانواده شده‌اند. آیا بررسی کرده‌ایم این افراد پیش از ارتکاب جرم چه وضعیت روانی، شخصیتی و اجتماعی داشته‌اند؟ چه برنامه‌های اصلاحی، روان‌شناختی و تربیتی برای آنان اجرا شده و نتایج این اقدامات چه بوده است و الان در زندان چه وضعیتی دارند؟ آیا زندان‌های ما صرفاً محل نگهداری محکومان و سپری کردن دوران حبس است یا نهادی برای اصلاح، بازپروری و پیشگیری از تکرار جرم؟

از منظر جرم‌شناسی، تشدید مجازات الزاماً به معنای افزایش بازدارندگی نیست. بسیاری از جرایم خشونت‌آمیز خانوادگی، ریشه در عوامل پیچیده روان‌شناختی، اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی دارند که بدون شناخت و مداخله در آن‌ها، افزایش مجازات به‌تنهایی راهگشا نخواهد بود.

قانون‌گذاری، از جمله تصویب قوانین حمایتی در حوزه منع خشونت علیه زنان، ضروری است؛ اما قانون بدون ضمانت اجرای مؤثر، مداخله به‌موقع و ساختار اجرایی کارآمد، به‌تنهایی معجزه نمی‌کند.

جامعه پیش از آنکه به موج‌سواری و هیجان مجازات‌خواهی نیاز داشته باشد، به عقلانیت پیشگیرانه نیاز دارد.

نمی‌توان بدون مطالعه جرم‌شناختی، روان‌شناختی و جامعه‌شناختی، پس از هر حادثه صرفاً نسخه تشدید مجازات تجویز کرد. سیاست جنایی باید حاصل پژوهش، شناخت علل جرم و ارزیابی اثربخشی مداخلات تقنینی، قضایی و اجرایی باشد.

می‌بایست به جای آنکه پس از هر جنایت درباره مجازات مرتکب بحث کنیم، بپرسیم چرا نتوانسته‌ایم پیش از وقوع آن، جان یک انسان را نجات دهیم؟

هنر نظام عدالت کیفری فقط مجازات قاتل نیست، هنر بزرگ‌تر آن، جلوگیری از تولید یک قاتل و نجات انسانی است که هنوز قربانی نشده است.

مجازات، یکی از ابزارهای عدالت کیفری است، اما تمام عدالت کیفری نیست.